Wprowadzając nową świecką tradycję w naszych publikacjach kontynuujemy temat kwartalnego raportu o wykonaniu budżetu gminy Małdyty. Od 1-go kwietnia do 30-go czerwca trwał drugi kwartał roku, a co za tym idzie w lipcu zgodnie z wymogami ustawy o finansach jednostek samorządu terytorialnego pojawiła się informacja o wykonaniu budżetu za dwa kwartały, czyli pół roku. Już na samym początku można powiedzieć, że nic przełomowego w budżecie w trakcie tego półrocza się nie wydarzyło, wszystko idzie miej więcej zgodnie z przewidywaniami choć nie do końca zgodnie z projektem budżetu na rok 2025.
Zaczniemy od treści podstawowej czyli samego zarządzenia i załącznika do niego. Poniżej znajdziecie Państwo jego treść w oryginale.
Tak jak poprzednio tabela widoczna w załączniku została stworzona poprzez zestawienie wybranych komórek z druku Rb-NDS, który nosi nazwę: „ Sprawozdanie o nadwyżce/deficycie jednostki samorządu terytorialnego.” W tekście opisującym stan finansów gminy po pierwszym kwartale opisaliśmy dokładnie zawartość takiego druku, więc tym razem poprzestaniemy na przywołaniu jego treści.
Poniżej prezentujemy załącznik nr 1 z tabelą wzbogaconą o dodatkowe informacje, które w założeniu mają Państwu pomóc w interpretacji zapisanych w niej kwot. Zakreślone żółtym kolorem liczby stanowią plan budżetu czyli przyjęte założenia w projekcie budżetu na rok 2025 oczywiście po zmianach, które w teorii mają urealniać planowane kwoty do rzeczywistych możliwości wykonania budżetu. To ważna sprawa, bo mówimy w tym momencie o tym czy założenia przyjętego budżetu były realne do zrealizowania w momencie jego uchwalania. Po doświadczeniach wyniesionych ze śledzenia realizacji budżetu w 2024 i w oparciu o oficjalne pisma od Pana Wójta i Pana Przewodniczącego rady gminy wiemy, że zapisy w uchwalonym budżecie nie są przez nich traktowane jako coś wiążącego i realnienie możliwego do wykonania. Zgodnie z tym czego się dowiedzieliśmy z korespondencji kierowanej do nas przez obydwu Panów wiemy, że mają oni luźny stosunek do zapisów zawartych w budżecie i wręcz uznają oni za normę, że uchwalony budżet będzie ciągle zmieniany i na koniec roku różnica między planem, a wykonaniem może wynieść tak jak w roku 2024 około 10 mln złotych. Licząc w zaokrągleniu plan, a wykonanie różnił się w tym wypadku o około 20%. Taki drobiazg.
Poniżej prezentujemy tabelę , która jest zestawieniem pierwszego i drugiego kwartału 2025 roku. Kolory żółty i brązowy pokazują zmianę dokonaną w założeniach budżetowych w trakcie drugiego kwartału. Zakładana wartość całego budżetu w pierwszym półroczu nie uległa zmianie. Zakładane wpływy do budżetu z podatków uległy zwiększeniu o około 1,4 mln złotych. Wpływy z dotacji mają w założeniu wzrosnąć o około 800 tyś. złotych. Tu należałoby przyjąć, że zwiększenie wpływów z dotacji może nastąpić w związku z pojawieniem się nowych programów wsparcia samorządów przez rząd lub UE, z którego może się udać pozyskać jakieś środki. Po stronie planowanych wydatków ogółem też status qvo. Za to w planowanych wydatkach bieżących pojawia się wzrost o 800 tyś. co w jakiś sposób tłumaczy planowany wzrost przychodów bo budżet z założenia powinien być zrównoważony. Należy to czytać tak, że skoro planuje się jakiś wydatek to trzeba też zaplanować sposób jego finansowania. Taka podstawowa zasada ekonomii JST. W planowanych wydatkach z dotacji również następuje wzrost o 1,4 mln złotych. Jak widać i tutaj za wzrostem planowanych wydatków z dotacji podąża planowany wzrost pozyskiwanych środków. Tak jak wcześniej najprawdopodobniej zakładany wzrost planowanych do pozyskanych środków podąża za rosnącymi wydatkami z konieczności wskazania sposobu ich finansowania.
Kolumny zaznaczone na niebiesko i fioletowo pokazują zmiany w realizacji budżetu w pierwszym półroczu czyli w kwartale pierwszym i drugim. Dochody budżetu na koniec pierwszego półrocza wyniosły 25 mln złotych co stanowi 46% zakładanego planu na rok 2025. Rzeczywiste wydatki budżetu wyniosły 22,6 mln zł co stanowi 38% planowanych na ten rok wydatków. O ile planowane rzeczywiste wpływy z podatków są wyższe od wydatków w pierwszym półroczu i dają nadwyżkę 4,2 mln. , to niestety w kwestii pozyskiwanych środków z dotacji mamy deficyt w wysokości 1,7 mln złotych. To by się zgadzało z tym co jest widoczne w różnego rodzaju publikacjach , z których wynika że nasza gmina ma wyraźny problem z pozyskiwaniem środków z dotacji, czego nie mają ościenne gminy. Jest to też zbieżne z naszymi przewidywaniami w tekście na zakończenie roku 2024, że hossa się skończyła i aby dostać dotację trzeba się będzie nachodzić i napracować.
Na koniec, poniżej jeszcze jedna tabelka pokazująca jak kształtowały się plany i realne liczby w budżecie gminy. Oczywiście na czerwono prezentujemy kwoty bedące deficytem, a na zielono prezentujemy nadwyżkę. Jak można zobaczyć w tabeli, planowany deficyt nie uległ zmianie po pierwszym półroczu i wynosi 4,6 mln złotych. Jest drobna korekta zmniejszająca deficyt we wpływach z podatku o 50 tyś. zł. Natomiast rośnie planowany deficyt we wpływach z dotacji również o około 50 tyś. W bieżącym wykonaniu budżetu zmniejsza się nadwyżka w dochodach z podatków i maleje z 3,6 mln do 2,5 mln zł. czyli maleje o 1,15 mln zł. Powiększa się deficyt w kwotach pozyskanych środków z dotacji i rośnie do 1,16 mln złotych. Jak widać spadek nadwyżki w dochodach o 1,15 mln złotych jest spowodowany deficytem pozyskanych środków z dotacji w wyśokosci 1,16 mln. Jak to się mówi jak kołdra jest za krótka, to jeżeli naciągniemy ją na głowę to nogi wystają.
Podsumowując, po pierwszym półroczu nasza gmina jest na plusie, ale już nie 3,6 mln, a 2,5 mln. Nadal to nic nie mówi o końcowym wyniku za cały 2025r. Nie będziemy jak poprzednio cytować Leszka Millera. Naszym zdaniem na koniec roku będziemy bliżej wartości deficytu za rok 2024, czyli 5,3 mln zł, niż planu budżetowego, czyli 4,5mln. Patrząc na poziom realizacji poszczególnych składowych budżetu trudno nie odnieść wrażenia, że planowane dochody raczej nie zostaną zrealizowane, a co za tym idzie pozycje po stronie planowanych wydatków, bo o inwestycjach nie ma co wspominać, zostaną okrojone co oznacza, że budżet w założonej formie nie zostanie zrealizowany. Pisaliśmy na ten temat na początku więc teraz już nie będziemy tego rozwijać. Pozostaje jednak nieodparte wrażenie, że przyjęty budżet jest raczej zbiorem pobożnych życzeń niż realnym planem realizacji zadań budżetowych. Z rozmów z ludźmi zajmującymi się zawodowo budżetowaniem jednostek samorządu terytorialnego nie można wyciągnąć zbyt optymistycznych wniosków. Nasuwa się też jedno spostrzeżenie, że gdyby budżet był bardziej realistycznym założeniem to wówczas deficyt, nie ten zakładany, tylko ten realny najprawdopodobniej stanowiłby większy procent dochodów gminy. Na razie to tyle w tej tematyce. Spodziewajcie się kolejnej analizy w październiku po zakończeniu trzeciego kwartału. Jak zawsze co sobie o tym myśleć pozostawiamy Wam. Wiemy, że gmina ma dług, którego spłata to główny imperatyw Pana Wójta. Jesteśmy pewni, że tego długu nie zlikwiduje się w tym roku. Wyrażamy też życzenie lub jak kto woli nadzieję, aby na koniec roku nie był tylko większy. Ale głowa do góry. Może jeżeli nie zero długu, to chociaż te 100% skuteczności w jego likwidacji, parafrazując znane wszem i wobec hasło, będzie dla nas wszystkich dominantą w ocenie stanu rzeczy. Czego Państwu i sobie życzymy.